Kryminał historyczny w Bydgoszczy. Nowa powieść Małgorzaty Grosman

Małgorzata Grosman powraca do swojej ulubionej formy literackiej — kryminału historycznego — wydając powieść pt. “Tajemnica śmierci “Mojej Trójki”, która przenosi czytelników do Bydgoszczy czasów Powstania Wielkopolskiego. Nowa książka autorki stanowi kontynuację serii powieści kryminalnych osadzonych w bydgoskiej rzeczywistości, łącząc fikcję detektywistyczną z autentyczną historią.

Bohater znany z poprzednich powieści

Centralną postacią “Tajemnicy śmierci “Mojej Trójki” jest policjant Andrzej Fąferek — rzeczywista figura historyczna, która szefowała dwóm bydgoskim komisariatom. Grosman wcześniej wykorzystywała tego bohatera w powieściach “Mord na Zimnych Wodach” i “Horoskop zbrodni”, gdzie rozwiązywał on zbrodnicze zagadki. W najnowszej powieści Fąferek pojawia się w innym okresie swojego życia — jako powstaniec wielkopolski, zanim przybierze mundur policjanta.

Autorka celowo sięga po postacie historyczne, widząc w tym ciekawe rozwiązanie narracyjne. Choć nie zawsze postaci wykonują w książkach dokładnie to, co im przypisała, ich historyczne korzenie nadają powieści autentyczności i głębi. Grosman koncentruje się na okresie międzywojennym, który uważa za szczególnie bogatą w nieznane Bydgoszczanom historie.

Akcja rozgrywa się w Rynarzewie

Zabójstwo, które stanowi rdzeń fabuły, dochodzi w Rynarzewie, jednak trop prowadzi do Bydgoszczy. Akcja rozpoczyna się podczas ostatniej bitwy Powstania Wielkopolskiego — momentu zdobycia pociągu pancernego — kiedy to dochodzi do odkrycia zwłok. To historyczne tło nie jest przypadkowe. Grosman od lat interesuje się Powstaniem Wielkopolskim, jedynym zwycięskim powstaniem polskim, które jednak nie dotarło do samej Bydgoszczy.

Autorka wyjaśnia, że powstrzymywano Bydgoszczan przed działaniami w mieście, licząc na osiągnięcie celu drogą dyplomatyczną, a nie walką. Mimo to Bydgoszczanie uczestniczyli w powstaniu. W powieści Grosman odwołuje się do rzeczywistych osób, które brały udział w tych wydarzeniach, tworząc mostek między fikcją a historią.

Promocja z udziałem rekonstruktorów historycznych

Promocja “Tajemnicy śmierci “Mojej Trójki” przybiera niezwykłą formę. Małgorzata Grosman współpracowała z fotografem Michałem Tomaszewskim i Grupą Rekonstrukcji Historycznej “Wielkopolska Przez Wieki”, nagrywając film promocyjny z udziałem młodych rekonstruktorów w autentycznych mundurach z epoki. Pomysł zrodził się spontanicznie — podczas spotkania autorskiego w VIII Liceum Ogólnokształcącym w Bydgoszczy kilku uczniów wykazało zainteresowanie tematem Powstania Wielkopolskiego, w tym jeden pochodzący z Murowańca (terenu powstania) i drugi działający w grupie rekonstrukcyjnej.

Film kręcono w Rynarzewie, gdzie rozegrała się ostatnia bitwa, oraz w Murowańcu, gdzie po powstaniu żołnierze polskiego wojska próbowali pokonać kanał, aby dowiedzieć się o nastrojach w Bydgoszczy i położeniu pruskich wojsk. To starcie pozostawiło trwały ślad — pomnik Nieznanego Powstańca Wielkopolskiego przy ulicy Bernardyńskiej w Bydgoszczy. Pomnik upamiętnia ostatniego, nieznanego z nazwiska powstańca schwytanego przez Prusaków, którego pogrzeb stał się wielką manifestacją polskości.

Historia Apolonii Sikorskiej — bohaterki powieści

W powieści pojawia się postać Apolonii Sikorskiej, żony zarządcy Cmentarza Nowofamego, która wykupiła ciało powstańca od Prusaków i zorganizowała jego pogrzeb. Apolonia stała się bohaterką książki Grosman, bo rzeczywiście pomagała powstańcom. Ta autentyczna historia dodaje powieści warstwy emocjonalnej i pokazuje, jak zwykli ludzie angażowali się w wielkie historyczne wydarzenia.

Bydgoszcz jako niedostatecznie “oprana” w literaturze

Grosman wielokrotnie podkreśla, że Bydgoszcz jest bardzo atrakcyjnym miejscem akcji powieści, nie nadmiernie “ogranym” w książkach. Miasto ma wiele ciekawych historii kompletnie nieznanych, nawet jego mieszkańcom. Autorka uważa za ważne przypominanie tych opowieści, szczególnie że jej poprzednie prace o Bydgoszczy — takie jak książki o bydgoszczankach, tajemnicach Ostromecka czy muzycznej Bydgoszczy — powstały w pewnym sensie przez przypadek. Początkowo Grosman chciała pisać wyłącznie kryminały, ale fascynacja bydgoską historią skierowała ją na ścieżkę pisarki historycznej.

Plany na przyszłość

Autorka już rozpoczęła pisanie następnego kryminału rozgrywającego się w 1922 roku, oczywiście w Bydgoszczy, z powrotem policjanta Andrzeja Fąferka. Choć Grosman wspomina, że mogłaby kiedyś napisać o sprawach, nad którymi pracowała w “Gazecie Pomorskiej”, na razie pozostaje wierna międzywojniu i historycznym kryminalnym zagadkom.

Promocja książki

Promoacja “Tajemnicy śmierci “Mojej Trójki” Małgorzaty Grosman odbędzie się w czwartek 18 czerwca 2024 roku o godz. 18.00 w Kujawsko–Pomorskim Centrum Kultury w Bydgoszczy. Film promocyjny z udziałem rekonstruktorów jest dostępny w mediach społecznych autorki.

Co to oznacza dla czytelników

Nowa powieść Małgorzaty Grosman to propozycja dla tych, którzy lubią kryminały osadzone w rzeczywistym kontekście historycznym. Połączenie fikcji detektywistycznej z autentyczną historią Bydgoszczy i Powstania Wielkopolskiego tworzy unikalną lekturę, która edukuje i bawi jednocześnie. Dla bydgoszczan książka jest również okazją do poznania mniej znanych fragmentów historii swojego miasta, a dla szerszej publiczności — do odkrycia Bydgoszczy jako atrakcyjnego tła dla opowieści kryminalnych.