„Widzę, że interesuje cię ciemność" — ukraiński thriller, który podbija Polskę

Bestsellerowy ukraiński thriller Illariona Pawliuka „Widzę, że interesuje cię ciemność” ukazuje się wreszcie po polsku, otwierając polskim czytelnikom dostęp do jednej z najgłośniejszych współczesnych powieści z Ukrainy. Ta mroczna powieść psychologiczna, która w ojczyźnie autora stała się fenomenem sprzedażowym, stanowi propozycję dla miłośników skomplikowanych, wielowarstwowych historii, gdzie kryminalna zagadka jest zaledwie wstępem do głębszych pytań o naturę człowieka.

Fenomen na ukraińskim rynku wydawniczym

Liczby mówią same za siebie — „Widzę, że interesuje cię ciemność” sprzedało się w Ukrainie w ponad 100 tysięcy egzemplarzach, ustanawiając rekord Wydawnictwa Starego Lwa w kategorii literatury dla dorosłych. W 2023 roku powieść znalazła się na szczycie zestawień najchętniej kupowanych książek w Ukrainie, a kolejne lata tylko potwierdzały status Pawliuka jako jednego z najważniejszych współczesnych ukraińskich autorów literatury gatunkowej. To nie przypadkowy sukces — książka trafiła w nerw czytelników poszukujących czegoś więcej niż zwykły kryminał.

Aspekt	Dane
Sprzedaż w Ukrainie	Ponad 100 tys. egzemplarzy
Rekord wydawniczy	Wydawnictwo Starego Lwa (literatura dla dorosłych)
Pozycja w zestawieniach	Szczyt bestselerów (2023 i następne lata)
Gatunek	Thriller psychologiczny/noir
Autor	Illarion Pawliuk (ur. 1980)

Fabuła: więcej niż kryminalna zagadka

Powieść rozpoczyna się pozornie jak klasyczne śledztwo kryminalne, ale szybko przekształca się w coś znacznie głębszego. Bohaterem jest Andrij Hajster, psycholog kryminalny uciekający przed własnymi demonami przeszłości. Trafia on do Busłowego Sadu — zapomnianego przez Boga i ludzi miasteczka, w którym pewnej zimowej nocy zaginęła mała dziewczynka. W okolicy grasuje także Bestia, seryjny morderca, którego zbrodnie mieszkańcy wolą ignorować.

Busłowy Sad to miejsce przeklęte, gdzie czas zdaje się zapętlać, a ludzie wiodą życie, którego nienawidzą. Śledztwo nieustannie trafia w ślepy zaułek. Hajster wierzy jednak, że zaginiona dziewczynka wciąż żyje i że uda się ją odnaleźć — problem w tym, że nikomu poza nim naprawdę na tym nie zależy. To właśnie sedno powieści: nie tylko zagadka, ale pytanie o ludzką obojętność, winę, żałość i odkupienie.

Jaki gatunek to naprawdę jest?

„Widzę, że interesuje cię ciemność” wymyka się prostym klasyfikacjom. To jednocześnie thriller psychologiczny, kryminał, wschodnioeuropejski noir i powieść z elementami mistyki. Filmowa narracja, niepokojąca symbolika i duszna atmosfera sprawiają, że książkę porównywano do „Twin Peaks” — gdzie lokalna zbrodnia odsłania znacznie głębszy mrok. Powieść zawiera liczne odwołania kulturowe: do Ogrodu rozkoszy ziemskich Hieronima Boscha, Alicji w Krainie Czarów Lewisa Carrolla i Boskiej komedii Dantego.

Ukraińskie recenzje zwracały uwagę na mistrzowsko skonstruowaną intrygę, gęstą symbolikę oraz sposób, w jaki Pawliuk łączy napięcie thrillera z psychologiczną głębią i pytaniami o tożsamość, stratę, winę i odkupienie.

Co mówią polscy pisarze?

Polskie środowisko literackie przyjęło tę powieść z entuzjazmem. Marcel Moss nazwał ją „mrocznym, hipnotycznym thrillerem, który zaczyna się od kryminalnej zagadki, a kończy zejściem w najciemniejsze zakamarki ludzkiej natury”. Wojciech Chmielarz określił książkę jako „ukraińskie Twin Peaks” i „jedną z tych książek, które zostawiają głęboki ślad w sercu”. Katarzyna Puzyńska podkreślała natomiast, że Pawliuk stworzył „niepokojący, pełen niedopowiedzeń świat, gdzie zbrodnia jest tylko tłem do rozważań o ludzkiej obojętności i naturze zła”.

Te recenzje nie są przypadkowe — pokazują, że polska elita literacka dostrzega w tej powieści coś więcej niż rozrywkę. To literatura, która porusza i zmusza do refleksji.

Kim jest Illarion Pawliuk?

Autor ma bogatą biografię. Illarion Pawliuk urodził się w 1980 roku w Skadowsku w obwodzie chersońskim. Jest nie tylko pisarzem, ale także producentem, dziennikarzem i dokumentalistą. Od 2023 roku jest porucznikiem Sił Zbrojnych Ukrainy i uczestnikiem wojny rosyjsko-ukraińskiej. Jest autorem bestsellerowych powieści „Biały popiół”, „Taniec kretyna” i „Księga Emila”. Ta biografia dodaje powieści kontekstu — autor pisze o ciemności i obojętności z perspektywy kogoś, kto doświadczył wojny i jej konsekwencji.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika?

Polska rynek wydawniczy od lat otwiera się na literaturę wschodnioeuropejską, a „Widzę, że interesuje cię ciemność” wpisuje się w trend zainteresowania ukraińską kulturą. To propozycja dla tych, którzy lubią thrillery psychologiczne, które nie zadowalają się powierzchownym śledztwem, ale zagłębiają się w pytania o moralność, odpowiedzialność i naturę zła. Powieść jest też świadectwem siły ukraińskiej literatury gatunkowej — pokazuje, że współczesna proza ukraińska potrafi konkurować z zachodnimi bestsellerami.

Dla czytelników zmęczonych przewidywalnymi schematami kryminalnych thrillerów ta powieść stanowi odświeżenie. Dla tych zainteresowanych literaturą z perspektywy innej niż zachodnia — to szansa, by poznać głos współczesnego ukraińskiego pisarza, który pisze o uniwersalnych ludzkich doświadczeniach z perspektywy Wschodu.