Piąta edycja Festiwalu Kryminału w Lubyczy: spotkania z autorami i groza na scenie

Piąta edycja Festiwalu Horroru i Kryminałów w Lubyczy Królewskiej to trzydniowe wydarzenie, które połączyło spotkania z autorami, projekcje filmowe, spektakle teatralne i warsztaty dla młodzieży. Impreza odbyła się w małej gminie, przyciągając zarówno miłośników literatury kryminalnej, jak i uczestników zainteresowanych sztuką i groźą w kulturze.

Spotkania z autorami — od psychologicznych thrillersów do policyjnych kryminałów

Festiwal otworzył się spotkaniem z Magdaleną Stachulą, autorką thrillerów psychologicznych. Rozmowę poprowadził Mariusz Lewko, a uczestnikami byli uczniowie szkoły podstawowej im. gen. Nikodema Sulika. Stachula omówiła swoją powieść „Słuch” z cyklu „Zwodnicze zmysły”, prezentując mechanizmy budowania napięcia w literaturze psychologicznego zagrożenia.

Drugą ważną postacią na festiwalu był Cezary Łazarewicz, laureat Nagrody Literackiej Nike. Rozmowę z pisarzem prowadził Jarosław Górski, który stanowił jedną z kluczowych postaci całego przedsięwzięcia. Łazarewicz reprezentuje grono pisarzy, których twórczość łączy zainteresowanie grożą z ambicją literacką.

Trzecim autorem zaproszonym na festiwal był Michał Śmielak, twórca cyklu kryminałów o komisarzu Bruno Kowalskim. Jego obecność podkreśliła znaczenie tradycyjnego gatunku kryminału policyjnego obok współczesnych trendów psychologicznych.

Prelekcje i dyskusje — groza jako zjawisko społeczne i literackie

Artur Urbanowicz, który pojawił się na festiwalu wielokrotnie, wygłosił prelekcję zatytułowaną „Sekty: problem literarki i społeczny”, łącząc analizę literacką z zagadnieniami społecznymi. Jego obecność na drugim dniu festiwalu w formie sesji „100 pytań do Artura Urbanowicza” pozwoliła słuchaczom głębiej zapoznać się z jego podejściem do tematu.

Na trzeci dzień zaplanowano dyskusję „Po co nam groza w czasach grozy”, w której uczestniczyli Urbanowicz i Kańtoch. Rozmowę moderowała Agnieszka Piela, starając się odpowiedzieć na pytanie o rolę literatury grozy w rzeczywistości pełnej rzeczywistych zagrożeń.

Spektakle i warsztaty — literatura przechodzi na scenę i papier

Jednym z punktów kulminacyjnych festiwalu był spektakl „Scena mroku. Słuch”, wystawiony na placu św. Marka w Lubyczy. Scenariusz opracowała Maria Marcinkiewicz-Górna na podstawie powieści Magdaleny Stachuli, zaś reżyserią i muzyką zajął się Piotr Skotnicki. W spektaklu zagrały Monika Obara, Kamila Kamińska i Michał Meyer — aktorzy, którzy pojawili się także w innych działaniach festiwalowych.

Panel „Czytam komisy” zgromadził Piotra Marca, Antoniego Serkowskiego, Dominika Szcześniaka i Mateusza Wiśniewskiego. Uczestnicy z klas 7–8 stworzyli własny komiks, łącząc edukację z twórczością. Drugi dzień przyniósł happening komiksowy i warsztaty z twórcami komiksów, a także spotkanie z Moniką Obarą, Kamilą Kamińską i Michałem Meyerem, które prowadziła Joanna Łuszczyńska-Lewko.

Program trzydniowy — od kina do kabaretu

Dzień	Główne wydarzenia
Dzień 1	Spotkanie z M. Stachulą, panel „Czytam komisy”, prelekcja A. Urbanowicza, projekcja „Dybuk” (1937)
Dzień 2	„100 pytań do A. Urbanowicza”, happening komiksowy, spektakl „Scena mroku. Słuch”, spotkanie z M. Śmielakiem
Dzień 3 (6 września)	Dyskusja „Po co nam groza w czasach grozy”, spektakl kabaretowy, koncert fortepianowy

Trzeci dzień festiwalu zaplanowany na 6 września obejmował spektakl Lwowskiego Kabaretu Artystycznego „Czwarta Rano” oraz spektakl kabaretowy „Strach się śmiać” Teatrzyka Gędźba. Wieczór zamknął koncert fortepianowy Igora Stankiewicza, łącząc muzykę z atmosferą grozy.

Planowana była również gra fabularyza „Upiorna historia”, przygotowana przez Jarosława Górskiego, która miała interaktywnie zaangażować uczestników.

Magdalena Stachula i dekada polskiego domestic noir

Osobne spotkanie poświęcono Magdalenie Stachuli zatytułowane „10 lat polskiego domestic noir”, podkreślające jej rolę w rozwoju tego gatunku w Polsce. Domestic noir — gatunek skupiający się na zagrożeniach i tajemnicach w domowych ścianach — zyskał znaczącą popularność w ostatniej dekadzie, a Stachula jest jedną z jego kluczowych reprezentantek.

Organizacja i wsparcie

Festiwal zorganizowały Centrum Kultury, Sportu i Turystyki oraz Gminna Biblioteka Publiczna. Radę Programową stanowili Elżbieta Szymańska, Joanna Łuszczyńska-Lewko i Mariusz Lewko. Burmistrz Lubyczy Marek Łuszczyński wspierał przedsięwzięcie, które miało na celu promocję literatury kryminalnej i grozy wśród lokalnej społeczności.

Co to oznacza dla czytelników i miłośników literatury

Piąta edycja festiwalu pokazuje, że zainteresowanie polską literaturą kryminalną i psychologiczną sięga poza duże miasta. Małe gminy inwestują w edukację czytelniczą poprzez bezpośrednie spotkania z autorami, co umożliwia czytelnikom głębokie zrozumienie procesów twórczych. Dla uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum uczestnictwo w takich wydarzeniach otwiera dostęp do literatury, którą mogliby pominąć w szkolnym kanonie. Spektakle i warsztaty komiksowe pokazują, że literatura kryminalna i groza nie ograniczają się do tekstu drukowanego — przechodzą na scenę, ekran i papier. Dla samych pisarzy i twórców taki festiwal to okazja do bezpośredniego dialogu z czytelnikami i poznania ich oczekiwań wobec gatunku.