Kobiety w narkobiznesie Ameryki Łacińskiej. Nowa perspektywa socjologa

Kobiety stanowią niewidoczny, lecz kluczowy element międzynarodowego handlu narkotykami w Ameryce Łacińskiej — nie jako marginalne postaci, ale jako operacyjny kręgosłup karteli. To odkrycie wynika z badań Piotra Chomczyńskiego, doktora habilitowanego i profesora Uniwersytetu Łódzkiego oraz Akademii Nauk Stosowanych w Pile, który przeprowadził gruntowną analizę funkcjonowania kobiet w strukturach narkobiznesu regionu.

Zainteresowanie tą tematyką sięgnęło nawet międzynarodowych platform — Chomczyński został zaproszony przez Netflix do konsultacji dotyczącej postaci Griseldy Blanco, jednej z najbardziej znanych postaci w historii handlu narkotykami. Jednocześnie naukowiec pełni rolę współredaktora najnowszego podręcznika kryminologii wydawanego przez PWN, co podkreśla znaczenie jego badań dla polskiego dyskursu naukowego.

Jak wyglądają więzienia kobiece w Ameryce Południowej?

Badania Chomczyńskiego obejmowały bezpośrednie obserwacje w więzieniach Ameryki Południowej, przeprowadzone we współpracy z uniwersytetami i naukowcami z regionu. Odkrycia dotyczą fundamentalnych różnic między więzieniami męskimi a żeńskimi.

Więzienia kobiece wykazują bardziej rodzinną atmosferę niż ich męskie odpowiedniki. Osadzone organizują się w grupy zwane „domami”, każda z przywódczyniami, które pełnią funkcje zbliżone do matriarch społeczności. Ta struktura nie jest przypadkowa — wynika z potrzeby wzajemnego wsparcia i przetrwania w warunkach izolacji.

Wewnątrz tych „domów” kobiety pełnią różnorodne role. Niektóre działają jako opiekunki pozostałych osadzonych, inne zajmują się przemytem — transportem przedmiotów i substancji zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz więzienia. Trzecia grupa to tzw. „sicarias” — płatne morderczynie, które stanowią najniższy szczebel hierarchii przemocy.

Rekrutacja do karteli: gdzie i jak się odbywa?

Proces werbowania do struktur narkobiznesu nie jest przypadkowy. Rekruterzy karteli działają w specjalnie wybranych lokalizacjach — przystankach, gdzie koncentrują się osoby z peryferyjnych społeczności. Ta taktyka pozwala im dotrzeć do ludzi, którzy ze względu na ekonomiczną marginalizację mogą być podatni na obietnice szybkiego zarobku.

Wśród kobiet werbowanych do karteli znajdowały się osoby, które później stały się głównymi postaciami w międzynarodowym handlu narkotykami. Griselda Blanco, Mery Valencia i Sandra Ávila Beltrán to przykłady „królowych rynku narkotykowego” — kobiet, które awansowały z pozycji wykonawczyń na stanowiska decyzyjne w strukturach karteli.

Postać	Rola w kartelu	Status
Griselda Blanco	Królowa rynku narkotykowego	Historyczna figura narkobiznesu
Mery Valencia	Królowa rynku narkotykowego	Historyczna figura narkobiznesu
Sandra Ávila Beltrán	Królowa rynku narkotykowego	Historyczna figura narkobiznesu

Rola religii i kultów w strukturze karteli

Nieodłącznym elementem kultury narkobiznesu jest kult Santa Muerte — Naszej Pani od Świętej Śmierci. Kult ten przyciąga osoby z różnych środowisk: kobiety, mężczyzn i wszystkich zaangażowanych w działalność przestępczą. Santa Muerte postrzegana jest jako patronka słabych i ubogich, co wyjaśnia jej popularność wśród marginalizowanych społeczności, z których rekrutowani są członkowie karteli.

Publikacja Chomczyńskiego zawiera dokumentację tego zjawiska — zdjęcia z Meksyku, Hondurasu i Ekwadoru, tatuaże oraz wizerunki związane z kultem Santa Muerte. Materiały te stanowią wizualny zapis głębokich więzi między religią a przestępczością zorganizowaną.

Co to oznacza dla zrozumienia narkobiznesu?

Perspektywa zaproponowana przez Chomczyńskiego zmienia fundamentalnie sposób, w jaki rozumiemy strukturę karteli narkotykowych. Tradycyjnie narkobiznes postrzegano przez pryzmat mężczyzn zajmujących stanowiska przywódcze. Tymczasem badania wskazują, że kobiety nie są biernym elementem systemu — są jego architektem operacyjnym.

Rola kobiet w kartelu obejmuje zarówno logistykę (przemyt), administrację (zarządzanie „domami” w więzieniach), jak i bezpośrednią przemoc (sicarias). Ta różnorodność funkcji sugeruje, że kartelowe struktury są bardziej złożone i zaplanowane, niż wskazywałyby na to wcześniejsze analizy skupiające się wyłącznie na męskich przywódcach.

Publikacja Chomczyńskiego, będąca wynikiem badań terenowych i współpracy z naukowcami regionu, dostarcza narzędzi do bardziej precyzyjnego rozumienia mechanizmów działania narkobiznesu. Dla polskiego czytelnika interesującego się kryminologią i socjologią przestępczości stanowi ona źródło wiedzy o zjawisku, które choć geograficznie odległe, ma globalne implikacje dla bezpieczeństwa i zwalczania handlu narkotykami.