Polecane

Islandzki kryminał noir: Jónasson i Sigurðardóttir, czyli jak działa mroczny nurt z Islandii

Poznaj islandzki kryminał noir na przykładzie Ragnara Jónassona i Yrsy Sigurðardóttir. Sprawdź, jakie serie i powieści warto przeczytać w pierwszej kolejności.

01.11.2026 — Konrad Zielonka
Foggy and dramatic landscape of Vestrahorn mountain with mist over a black sand beach in Iceland.
Fot. Mark Neal / Pexels · Pexels License

Islandzki kryminał noir to nurt, w którym mroczne zbrodnie rozgrywają się w małych, odciętych od świata społecznościach, a jego najbardziej rozpoznawalnymi twórcami są Ragnar Jónasson i Yrsa Sigurðardóttir. Oboje wypracowali własny styl, który łączy surowy klimat z psychologiczną analizą bohaterów.

Dlaczego kryminał z Islandii przyciąga czytelników?

Kryminał należy w Europie do najchętniej kupowanych gatunków, a w ostatnich latach coraz wyraźniej przebija się na rynku audiobooków. Badanie firmy Storytel Group wskazało kryminały i thrillery jako najpopularniejsze audiobooki w Szwecji, Norwegii, Finlandii i Polsce. Dla polskiego czytelnika to ważny sygnał: skandynawski klimat trafia tu na podatny grunt, a islandzkie tytuły są jego naturalnym przedłużeniem.

Jak Ragnar Jónasson buduje swój świat?

Ragnar Jónasson napisał osiem samodzielnych książek. Jego najbardziej znane cykle to Dark Iceland oraz seria o policjantce Huldzie. Wcześniej pracował jako tłumacz powieści Agathy Christie, a jego wykształcenie obejmuje prawo, dziennikarstwo i matematykę. To ostatnie widać w konstrukcji intryg, które są precyzyjnie zaplanowane i stopniowo się zazębiają.

Jónasson wskazuje, że ton islandzkiego noir wynika z kilku czynników: mentalności wyspiarzy, kapryśnej pogody i niewielkiej liczby mieszkańców. W tak małym kraju każdy zna każdego, a tajemnica bardzo szybko staje się wspólną sprawą.

Jego powieść „Dimma” z 2015 roku doczekała się adaptacji serialowej w 2024 roku, zatytułowanej „The Darkness”. Serial powstał na podstawie serii Hulda, a w reżyserii wystąpił Lasse Hallström, a w głównej roli Lena Olin.

Co wyróżnia Yrsę Sigurðardóttir?

Yrsa Sigurðardóttir jest inżynierką budownictwa i wcześniej pisała literaturę dziecięcą. Na jej dorobek składa się pięć samodzielnych powieści oraz trzy duże serie: Black Ice, cykl o Þórze Guðmundsdóttir i cykl o Freyji i Huldarze. Jej książki zainspirowały też filmy kinowe: „Ég man þig” z 2017 roku oraz „Kuldi” z 2023 roku.

Sigurðardóttir zwraca uwagę na istotną cechę islandzkiego noir. Zamiast zorganizowanej przestępczości, w centrum stoją konflikty między ludźmi, dawne urazy i napięcia w bliskich sobie relacjach. To właśnie te zależności nadają jej powieściom psychologiczną głębię.

Skąd biorą się korzenie islandzkiego noir?

Autorzy często sięgają po tradycję. Islandzkie sagi średniowieczne opowiadają o zemście, zabójstwach i sporach sądowych, a ten motyw wraca we współczesnych kryminałach w nowej formie. Festiwal Iceland Noir, założony w 2013 roku przez pisarzy wraz z Quentinem Batesem, pokazuje, jak żywa jest ta scena. Organizatorzy zapowiedzieli też, że w listopadzie ujawnią szczegóły wspólnej książki autorów.

Najważniejsze dane w jednym miejscu

AutorSamodzielne książkiSerieAdaptacje
Ragnar Jónasson8Dark Iceland, Huldaserial „The Darkness” (2024), na podstawie „Dimma” (2015)
Yrsa Sigurðardóttir5Black Ice, Þóra Guðmundsdóttir, Freyja i Huldarfilmy „Ég man þig” (2017), „Kuldi” (2023)

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli szukasz kryminału, który łączy napięcie z klimatem i psychologią, islandzkie noir jest dobrym wyborem. Przy wyborze tytułu warto zwrócić uwagę na to, czy wolisz rozbudowane cykle z powracającymi bohaterami, czy samodzielne powieści, bo obaj autorzy oferują oba formaty. Dla osób, które wolą najpierw obejrzeć, a potem sięgnąć po książkę, dobrym punktem startu będą adaptacje: serial na podstawie serii Hulda oraz filmy oparte na twórczości Sigurðardóttir.

Na podstawie: Euronews.com. Tekst opracowany redakcyjnie.