Nowości Wydawnicze

Powieść Oréliena i AI: dlaczego wydawca zerwał współpracę z autorem

Wydawnictwo Boréal zerwało współpracę z Thélysonem Orélienem po zarzutach o użycie AI w powieści. Sprawdź fakty, kalendarz wydarzeń i skutki dla czytelników.

01.11.2026 — Konrad Zielonka
A warm, indoor study setup featuring open books and a laptop on a wooden desk, ideal for research and learning.
Fot. Tima Miroshnichenko / Pexels · Pexels License

Wydawnictwo Boréal zerwało współpracę z francuskim pisarzem Thélysonem Orélienem po tym, jak pojawiły się podejrzenia, że sztuczna inteligencja uczestniczyła w powstaniu jego powieści, a wydawca nie był w stanie tych zarzutów potwierdzić ani wykluczyć.

Spór dotyczy książki „C’était ça ou mourir”, wydanej przez Grasset z premierą 19 sierpnia 2026 roku. To historia Jonasa Dorléona, nauczyciela historii z Haiti, który przemierza Dominikanę, Brazylię i Meksyk, by dotrzeć przez granicę USA do Kanady. Powieść zdobyła Prix du roman Fnac, a jednocześnie stała się jednym z najgłośniejszych przypadków dyskusji o granicach autorstwa w literaturze.

Jak przebiegał konflikt wokół powieści?

Sprawa wybuchła w połowie jesieni 2026 roku. Wydawnictwo Boréal 24 września opublikowało oświadczenie, a dzień później, 25 września, zajęło w tej sprawie stanowisko publicznie. Wcześniej wydawca przyznawał, że nie potrafi jednoznacznie potwierdzić ani odrzucić zarzutów dotyczących AI. Gotowy rękopis trafiał do redaktorów i korektorów, a według wydawcy sam nie wykorzystywał sztucznej inteligencji na etapach redakcji i korekty.

Przełom nastąpił 21 października, kiedy Boréal zmienił stanowisko. Powodem była zewnętrzna analiza wersji roboczych, w której wykryto ślady znaczników AI w metadanych plików. Wydawca uznał, że utracił zaufanie do autora, i zapowiedział, że nie będzie dodrukowywać książki ani publikować kolejnych utworów Oréliena.

Kalendarz wydarzeń w jednym miejscu

DataWydarzenie
24 września 2026Oświadczenie wydawnictwa Boréal
25 września 2026Publiczne stanowisko Boréal
7 października 2026Powieść Oréliena na liście nominowanych do Prix Renaudot
21 października 2026Zmiana stanowiska Boréal i decyzja o zerwaniu współpracy
28 października 2026Ogłoszenie ostatniej selekcji Renaudot: sześć powieści i cztery eseje
3 listopada 2026Ogłoszenie laureatów w restauracji Drouant

Warto zwrócić uwagę na jeden szczegół: powieść znalazła się na liście z 7 października, ale nie przeszła do finałowej selekcji. Nagroda Renaudot, ustanowiona w 1926 roku, obchodziła w tym roku stulecie, więc werdykt zyskał dodatkowy rozgłos.

Dlaczego wydawca nie może rozstrzygnąć sporu?

Najtrudniejszym elementem tej historii jest brak twardych dowodów. Boréal przyznaje, że nie wie, w jakim stopniu AI wpłynęła na tekst. Co więcej, wydawca dopuszcza, że ostateczna odpowiedź o skali użycia sztucznej inteligencji może nigdy nie być dostępna.

Orélien kwestionuje z kolei samo przypisywanie maszynie autorstwa. Jak przekazał dziennikowi „Libération”, z narzędzi korzystał przy poszukiwaniach historycznych i tłumaczeniu, a nie przy pisaniu prozy. Wydawca apeluje o powstrzymanie osobistych ataków na pisarza, co pokazuje, jak emocjonalnie spór został podchwycony w przestrzeni publicznej.

Jak środowisko literackie widzi granicę między pomocą a autorstwem?

Stanowiska w tej sprawie są podzielone. Emmanuel Godo, francuski pisarz i profesor literatury, dopuszcza AI jako narzędzie wspierające dokumentację, ale wymaga, by o ostatecznym kształcie tekstu decydowali ludzie, którzy mają świadomy wybór i własne doświadczenie. Samuel Fitoussi w wywiadzie dla „Le Figaro” kwestionuje z kolei pełnię autorstwa w sytuacji, gdy zapis trafia do modelu, ponieważ forma tekstu sama uczestniczy w kształtowaniu myśli. Jednocześnie Fitoussi przewiduje, że w takim klimacie czytelnicy mogą chętniej sięgać po autorów o ugruntowanej reputacji, co utrudni debiut młodszym pisarzom.

Co to oznacza dla Ciebie jako czytelnika?

Ta sprawa pokazuje, że w 2026 roku pytanie „kto napisał tę książkę” przestaje być oczywiste. Jeśli sięgasz po nowości wydawnicze, warto zwracać uwagę na informacje o procesie powstawania tekstu i na deklaracje wydawców, zwłaszcza w przypadku głośnych nagród. Nominacja lub nagroda nie zawsze oznacza, że cały proces przebiegł bez kontrowersji. Z drugiej strony spór nie przekreśla samej lektury: ocenę książki można oprzeć na treści, konstrukcji fabuły i języku, a nie wyłącznie na etykiecie. Śledzenie takich historii pomaga też zrozumieć, jak zmienia się rynek wydawniczy, zanim kolejne przypadki staną się regułą.

Na podstawie: Wszystko co najważniejsze. Tekst opracowany redakcyjnie.