„Wojna światów” Wellsa: od powieści do Spielberga i radia
„Wojna światów” H.G. Wellsa to powieść o inwazji Marsjan, która trafiła na ekran w 1953 i 2005 roku oraz do radia w 1938. Zobacz, co łączy te adaptacje.
„Wojna światów” H.G. Wellsa to powieść z końca XIX wieku, w której obcy najeźdźcy atakują Anglię, a jej siła polega na tym, że od ponad stu lat pozostaje żywa w kinie i na antenie radiowej.
Czym jest „Wojna światów” Wellsa?
Autorem powieści jest Herbert George Wells, brytyjski pisarz. Akcja toczy się w Anglii, w okolicach Woking, a początkiem wydarzeń jest metalowy cylinder, który spada na Ziemię. Z jego wnętrza wychodzą marsjańskie maszyny bojowe o trzech nogach. Uzbrojone są w promień cieplny i wypuszczają trujący czarny dym, co czyni je przerażającymi przeciwnikami dla mieszkańców Anglii.
Wells nie pisał jednak o kosmitach dla samej sensacji. Jego powieść porusza trzy wątki: ludzką pychę, kruchość cywilizacji oraz granice, jakie stawia nauka. To właśnie te tematy sprawiają, że historia nie starzeje się jak typowa opowieść o najeździe z kosmosu.
Jak „Wojnę światów” przeniesiono na ekran?
Powieść doczekała się kilku adaptacji o różnym charakterze. Poniższa tabela zestawia najważniejsze z nich.
| Adaptacja | Rok | Reżyser | Obsada / forma | Miejsce akcji | Wpływy |
|---|---|---|---|---|---|
| Film | 1953 | Byron Haskin | — | — | — |
| Słuchowisko radiowe | 1938 | Orson Welles | fikcyjne reportaże | — | — |
| Film | 2005 | Steven Spielberg | Tom Cruise (Ray Ferrier), Dakota Fanning, Justin Chatwin, Tim Robbins | współczesne USA | ponad 600 mln dolarów na świecie |
Najbardziej widowiskowa jest wersja Stevena Spielberga z 2005 roku. Reżyser przeniósł akcję do współczesnych Stanów Zjednoczonych, a w głównej roli zobaczyliśmy Toma Cruise’a jako Raya Ferriera. Film zarobił na świecie ponad 600 mln dolarów. Przy założeniu kursu ok. 4 zł za dolara daje to ok. 2,4 mld zł, co pokazuje skalę komercyjnego sukcesu tej historii.
Czy słuchowisko z 1938 roku naprawdę wywołało panikę?
Nie w takim stopniu, jak początkowo informowały gazety. Choć po emisji pojawiły się doniesienia o masowej panice w USA, późniejsze badania wykazały, że reakcje społeczne były mniej gwałtowne, niż sugerowały publikacje prasowe. Słuchowisko Orsona Wellsa, zrealizowane w formie fikcyjnych reportaży, pozostaje więc ciekawym przykładem tego, jak media potrafią wzmacniać obraz zagrożenia.
Dlaczego Wells wciąż wraca na ekrany?
Przede wszystkim dlatego, że motywy z powieści są uniwersalne. Trujący dym z marsjańskich maszyn budzi skojarzenia z gazami stosowanymi na dużą skalę podczas I wojny światowej, czyli kilkanaście lat po publikacji książki. Wells opisał więc lęk, który w ciągu kilkunastu lat stał się bardzo realny. Każde pokolenie reżyserów i twórców audio odczytuje tę historię na nowo, zmieniając epokę, miejsce i środki wyrazu, ale zachowując podstawowe pytanie o to, jak krucha bywa cywilizacja.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z „Wojną światów”, warto zacząć od książki, bo adaptacje wyraźnie upraszczają jej tło i tezy. Film Spielberga będzie dobrym wyborem, gdy szukasz kina spektaklowego z współczesną dynamiką. Słuchowisko z 1938 roku z kolei pokaże, jak dźwięk i konwencja reportażu potrafią budować napięcie bez efektów wizualnych. Porównując te trzy wersje, zobaczysz, jak zmieniało się podejście do tej samej historii przez ponad sto lat.
Na podstawie: Gazeta. Tekst opracowany redakcyjnie.